Fetislam tvrđavu, skladnu lepoticu, izgradili su Turci u svom viševekovnom pohodu na Balkan i Evropu. Dali su joj ime Fetislam, što znači vrata islama. Za Srbe koji nisu voleli osvajače, ni islam, ni turski jezik koji je bio težak za izgovor, bila je jednostavno, Svetislav. Fetislam po turski, Svetislav po srpski. Osmanlije su je gradili tokom vladavine Sulejmana zvanog Veličanstveni i Bali-bega, tokom 1524. godine kao uporište za napredovanje ka severu.
Nije se ostvarila namera utkana u naziv tvrđave da postane vrata islama, ali je postala turistički biser koji ne može da se zaobiđe.
Tvrđave lepotice
Rekonstruisana kroz program #EU za tebe, za kulturno nasleđe i turizam, otvorena je u aprilu 2023. i uveliko mami uzdahe i i sanjarske poglede turista koji Dunavom plove.
Izranja Fetislam ili Kladovska tvrđava kao trska iz vode, tajanstvena, bajkovita i lepa, i kao da želi da vidi što pre svoj lepi, novi odraz u dunavskoj vodi. Sva sreća pa ne može da se se vidi cela, inače bi se zajubila u ono što vidi.
Takmiči se već sada u lepoti sa uzvodnijom Golubačkom tvrđavom koja je od završetka rekonstrukcije postala hit na društvenim mrežama, a doprinela je, između ostalih, da godina pre proglašenja pandemije bude najbolja u istoriji srpskog turizma, sa četiri miliona turista godišnje.
Obnovu tvrđave Fetislam u Kladovu finansira finansirala je Evropska unija, kao i druge istorijske spomenike kulture od Subotice do Pirota. Na Kladovskoj tvrđavi su urađeni konzervatorski radovi, obnovljena je Varoš kapija i deo bedema tvrđave, kao i lagumi u samom bedemu, kapije, letnja pozornica i dve kružne kule.
Lepota bez premca
Ako dolazite rekom kada izađete iz Đerdapske klisure koja zaustavlja dah od divlje lepote, Dunav će se raširiti i protegnuti, umoran od virova i stenovitih obala, a njegove neumorne vode zapljusnuće Kladovsku tvrđavu. Pravo na Mali grad ili Donji grad koji je najstariji deo utvrđenja. Tu se, u autentičnom ambijentu sa letnjom pozornicom i stepeništem održavaju koncerti, pripredbe, predstave.
U Velikom, ili Gornjem gradu, smešteni su lagumi, mračni prolazi u kojima su spavali vojnici, najverovatnije. Iznad laguma je zemlja i biljke, što je najbolji vid izolacije. Zimi je onima ispod bilo prijatno, leti hladno. Osim spavaonica, tu su bili hamami, barutane, džamije, bunari sa vodom i kanali koji su dopremali vodu u utvrđenje.
U Veliki grad se ulazilo kroz lepo urađenu, monumentalnu kapiju od kamena. Iznad kapije je danas obnovljena mermerna ploča posvećena sulatanu Mahmudu II. Utvrđenje je zaštićeno velikim zidom koji ima dve monumentalne, lepe kule i još 10 manjih.
Poslednja srpska tvrđava
Sa Kladovske tvrđave gleda se na rumunski grad s one strane Dunava – Turn Severin i sigurno je da su i Osmanlije pogledavale na grad sa namerom da ga osvoje i započnu osvajanje Transilvanije.
Ako se ide Dunavom, Fetislam ili Svetislav je poslednja u nizu tvrđava koja se uzdiže s naše strane Dunava.
Od severa, kad se uđe u Srbiju, vidi se Bačka tvrđava o čiji kamen se odbija mesečina. Nizvodno, rekom, dok brod bruji, neko će uskliknuti „tvrđava“ dok se na Petrovaradinu bude pomaljala novosadska lepotica. Reka vodi na Beograd, sa Kalemegdanom, moćan, sa pogledom na dve reke. Odatle, širokim Dunavom stiže se do nekada srpskog, prerstoničkog Smedereva Đurđa Brankovića. Još je Dunav pitom i tih kada će se na obali pojaviti Ramska tvrđava. A onda će se reka života raširiti i putnicima ukazati široka kao more, i na toj obali videće liticu i na njoj bajku Golubačke tvrđave.
Još lepote tek čeka putnike; proći će Đerdapsku klisuru i Kazan, najdublje mesto u klisuri gde se moćna reka suzi i postane tamna kao bezdan. Kad se Dunav umori od klisure i stena, i virova i raznih stvorenja koja po legendi tu još žive, zapljusnuće njegove vode Donji grad Fetislama, ili Svetislava, i tu će na trenutak zastati da osmotre moćnu tvrđavu od cigle i kamena, na kraju dunavskog puta.
Dijana Dimitrovska, Balkan City Magazine, oktobar 2021.
Ova reportaža je deo serijala Tvrđave,priče iz kamena
O srpskim tvrđavama pišem i na portalu Oblakbeli.com
